ცივილიზაცია ცნებებში

ჩამოტვირთეთ

გამოქვეყნება აკრძალულია სპეციალური თანხმობის გარეშე

"იდიოტები"

„იდიოტი“ (ἰδιώτης) ძველ ბერძენთა ენაზე მესაკუთრეს ნიშნავდა. ათენელები მოქალაქეთა იმ ნაწილს, რომელთაც მიწები ქალაქის კედლებთან ახლოს ჰქონდათ, ომის საკითხების გადაწყვეტაში მონაწილეობის უფლებას არ აძლევდნენ: „იდიოტების“ მიუკერძოებლობის იმედად ყოფნა არ შეიძლებოდა - მათ საკუთარი მიწები უფრო ადარდებდათ, ვიდრე მთელი ქალაქის ინტერესი. ამ ხალხის აღსანიშნავად სიტყვა „იდიოტი“ (მესაკუთრე) შემდგომ განზოგადა და სწორედ აქედან დარჩა ის თანამედროვე მნიშვნელობით - როგორც ადამიანი, რომელიც დემოსის უსაფრთხოების საერთო ინტერესს არ იზიარებს. თანამედროვე ინგლისურ ლექსიკონებშიც კი „idiot” განმარტებულია არა მხოლოდ როგორც „სულელი“, არამედ - როგორც ასევე „სხვებისგან განსხვავებული“, რაც ამ სიტყვის ისტორიის ანარეკლად შეიძლება მივიჩნიოთ.

სხვათა შორის, შესაძლოა ვინმესთვის საინტერესო იყოს, რომ ქართული „თავისუფლება“რომ ბერძნულად ვთარგმნოთ, „იდიო-კრატიას“ ანუ (საკუთრი თავის ფლობას და მართვას) მივიღებთ (ίδιος - „საკუთარი“, „თავად“, და κρατέια - „ფლობა“) და ეს სულაც არ არის სიტყვების თამაში. ბერძნული ცნობიერებისთვის ყველაფერი ასოციალური, ყველაფერი ის, რაც პოლისის ფარგლებში ადგილს ვერ პოულობდა, უადგილოდ, ატოპიურად (άτοπος) მიიჩნეოდა და ამავე სიტყვის ფორმაა „უტოპიაც“, რაც ასევე უადგილობას და, ამდენად, არარეალისტურობას ნიშნავს. ეს სწორედ ის მიმართებაა, რის გამოც „იდიოტ“-ებს ქალაქის საქმეებში ჩარევას უკრძალავდნენ. ომის დროს ისინი ატოპიურები ხდებოდნენ. მოკლედ რომ მოვჭრათ, ატოპიურობას მიაწერდნენ ხოლმე დემოსს, საკრებულოს მოწყვეტილ მოქალაქეს და სიტყვა „იდიოტი“ სწორედ ასეთთა აღსანიშნად შემოგვრჩა..... სრული ტექსტისთვის ჩამოტვირთეთ ფაილი.